uitgebreid interview door Pieter Leuridan, in de Gazet van Antwerpen van 28 april 2007

Milieuboegbeeld Wendel Trio zetelt na 10 juni in parlement

Op 10 juni brengt de sp.a een falanx groene boegbeelden in stelling waar de nieuwe lichting lijsttrekkers van Groen! bij verbleekt. De Kapelse huisvrouw Margaretha Guidone, die op uitnodiging van minister van Leefmilieu Bruno Tobback de klimaattop in Nairobi mocht toespreken, werd eind vorig jaar al losgeweekt bij Groen!. Maar deze week sloeg sp.a-voorzitter Vande Lanotte een nog veel grotere vis aan de haak. Wendel Trio, jarenlang het gezicht van Greenpeace in ons land, krijgt de derde opvolgersplaats op de Kamerlijst. De 44-jarige Waaslander gaat na 10 juni naar het parlement, hetzij als verkozene, hetzij als gecoöpteerde. Die garantie kreeg hij. Wie weet wordt hij zelfs de eerste federale klimaatminister? "Laten we er eerst maar voor zorgen dat er een klimaatminister komt. Wie dat wordt, houdt me nu niet bezig", zegt hij. 

Plaats van afspraak is tot mijn verbazing nog steeds het hoofdkwartier van Greenpeace. Een oude, wat uitgeleefde herenwoning in het hartje van de Turkse wijk in Schaarbeek. Het huis heeft zijn oude indeling behouden. In het labyrint van gangen, kamers en bijkeukentjes staan overal koffiemachines te pruttelen en computers te draaien. Het bureau van de voormalige campagnedirecteur ligt wat achterin. Het kamertje heeft in vervlogen tijden wellicht nog als proviandkamer of bezemhok dienst gedaan. De gezellige wanorde van cd-roms en klasseermappen is helemaal intact. Over een goed uur moet hij nog een vergadering bijwonen, zegt hij met één oog op de klok gericht. Niets wijst erop dat Wendel Trio van plan is om hier binnenkort zijn biezen te pakken.

"Jawel, jawel", zegt hij snel. "Officieel heb ik mijn functie neergelegd. Maar de afspraak is dat ik hier de komende maand de lopende dossiers overdraag aan mijn voormalige medewerkers. Want momenteel is er nog geen opvolger aangeduid voor mij."

Neen, de beslissing om naar de politiek over te stappen heeft niemand me hier kwalijk genomen. Hier en daar is er wel wat teleurstelling dat ik hier vertrek. Maar ik wil absoluut vermijden dat het vermoeden onstaat van binding met om het even welke partij. Greenpeace heeft altijd heel sterk op zijn onafhankelijkheid gestaan.

Dat een lid van een organisatie naar de politiek overstapt, zegt niets over de rest van die organisatie. Maar het klopt dat de meeste ngo's die in de jaren zeventig klein begonnen zijn uitgegroeid zijn tot professioneel geleide organisaties. Maar aan de doelstelling is niets gewijzigd. Een organisatie als Greenpeace wil dingen veranderen. Dat zijn heel concrete zaken zoals een oude reactor sluiten of een giftransport verhinderen. Daarvoor voeren ze nog altijd harde acties en straatmanifestaties. Maar gaandeweg is het besef gegroeid dat ze verder komen met een combinatie van actie en dialoog met het bedrijfsleven en met de beleidsvoerders. Alleen laat een belangenorganisatie zich niet verleiden tot compromissen. Het is de hele buit binnenhalen, of het is niks.

In een ver verleden ben ik een paar keer administratief aangehouden tijdens acties van de Vlaamse Steungroep voor Inheemse Volkeren. Ik weet dus wel wat het betekent om als activist op de barricaden te staan. Maar de rol van coördinator gaat me inderdaad beter af. Ik kan me beter uitdrukken met woorden dan met beelden. En misschien ligt het ook wat in mijn karakter, die neiging tot reflectie, tot afstand nemen.

(lacht) Het is genuanceerder dat dat. Ik zit intussen meer dan twintig jaar in de wereld van de ngo's en ik was me al een tijdje aan het afvragen of ik dat wel voor de rest van mijn leven wilde doen. Ik had al half voor mezelf besloten dat ik aan iets nieuws toe was, toen plots dat voorstel kwam om een parlementair mandaat op te nemen. Ik wist dat het snel moest gaan. De verkiezingen zijn al op 10 juni en een tweede kans krijg ik hoogstens pas over vier jaar. Uiteindelijk heb ik daarover twee gesprekken gevoerd met Johan Vande Lanotte en na tien dagen heb ik de knoop doorgehakt.

Ik ben zelf niet op zoek gegaan naar een parlementair mandaat. Maar toen ik het aanbod kreeg, heb ik me alleen afgevraagd of ik me in dat concrete voorstel kon vinden. Mijn hele carrière is er op gericht geweest om internationale milieuthema's op de politiek agenda te plaatsen in België. Ik had en ik heb het gevoel dat die mogelijkheid me binnen de sp.a geboden wordt. Dat was het enige waar het mij om ging. Ik heb nooit een afweging gemaakt tussen partijen.

(lacht) Dat zeg ik niet. Er zijn ook nog andere factoren. Zoals ik daarnet heb uitgelegd gaat het bij Greenpeace om concrete resultaten. Terwijl het in de Belgische politiek allemaal om compromissen draait, omdat er nu eenmaal altijd coalities aan de macht zijn. Het komt er dus vooral op aan sterk te staan in zo'n coalitie om je ideeën erdoor te krijgen. Ik denk dat de sp.a daar een stuk beslagener in is dan Groen! Toen de groenen nog in de regering zaten, heb ik dat van dichtbij kunnen meemaken. Ik denk niet dat ik alleen sta met die mening. Andere ngo's hebben die observatie ook gemaakt.

Spijtig, want het is niet mijn bedoeling om iemand te kwetsen. Ik denk dat iedereen stilaan inziet dat klimaat zo'n belangrijk thema is dat verschillende mensen in staat moeten zijn om daarrond samen te werken, over de partijgrenzen heen. Groen! heeft er dus eigenlijk alle baat bij dat er meer ecologisch geëngageerde mensen komen bij andere partijen.

Ik denk dat Groen! zelf ook capabele mensen heeft, die dat kunnen realiseren. Ik wens het hun in elk geval toe. Ik beschouw Groen! nog altijd als een bondgenoot.

Bij milieuorganisaties hoor ik soms wel eens wrevel over de vanzelfsprekendheid waarmee Groen! dat natuurlijke bondgenootschap claimt. Is uw keuze voor de sp.a ook een soort van statement?

Dat heeft op geen enkel moment meegespeeld. Greenpeace en Groen! voeren dezelfde strijd, dus is het evident dat er een goede samenwerking is. Maar het is niet omdat de mensen van Greenpeace op hun partijcongres worden uitgenodigd dat er bindingen zijn.

Nochtans schat ik dat tachtig procent van de mensen die hier werken voor Groen! stemt. Hebt u zich intern vaak moeten verantwoorden voor uw keuze?

Ik denk dat u zich nu vergist: tachtig procent is overdreven. Bij Greenpeace begrijpen ze mijn keuze voor sp.a heel goed. Hier hebben ze ook gezien dat die partij de jongste tijd heel wat stappen gezet heeft in de goede richting.

Intussen weigeren de socialisten wel om een concreet engagement aan te gaan rond de C02-reductie. Groen! dat wel: dertig procent minder tegen 2020 en tachtig procent minder tegen 2050. Is dat ook niet wat Greenpeace altijd heeft vooropgesteld?

(onverstoorbaar) Rond de klimaatopwarming zitten sp.a en Groen! op precies dezelfde lijn. De klimaatopwarming moet tot maximaal twee graden worden beperkt. En om dat te bereiken is een zeer ambitieus beleid nodig. De sp.a heeft zich nog niet uitgesproken over hoeveel CO2-reductie daarvoor nodig is, maar dat is een van de eerste taken die ik mezelf heb opgelegd. Ik wil daar zo snel mogelijk een concreet cijfer op kleven.

Intussen heeft Groen! laten weten dat het bereid is om een paarse of ee nrooms-rode coalitie te depanneren op voorwaarde dat het de klimaatminister mag leveren. Zou dat niet ironisch zijn?

Waarom?

Omdat die klimaatminister us idee is. En die job u haast op het lijf geschreven is.

Dat is zelfs nog niet ter sprake gekomen. Laten we er eerst voor zorgen dat er een klimaatminister komt. Daarna zien we wel wie dat wordt. Het zal in elk geval iemand moeten zijn die gewestoverschrijdend kan optreden en die het politieke klappen van de zweep kent om anderen te mobiliseren.

Vindt u uw partijgenoot Bruno Tobback een goed minister van Leefmilieu?

Absoluut, hij geeft blijk van een goede dossierkennis. En op tal van vlakken deelt hij de visie van Greenpeace en de milieubeweging. Waar het alleen wat aan schort is aan de realisaties van die visies. Het probleem is dat er binnen de huidige regering onvoldoende de gemeenschappelijke wens bestaat om het milieuthema op de agenda te plaatsen.

U drukt zich voorzichtig uit, vind ik. Nauwelijks 1,6 procent van ons energieverbruik is van hernieuwbare oorsprong. Er is zelfs nog geen begin gemaakt van een windmolenpark in de Noordzee. In heel België staat er welgeteld één pomp waar je biodiesel kunt tanken terwijl we volgens de Europese norm al 2 procent zouden moeten halen. Op het vlak van milieubeleid is Belgiê een ontwikkelingsland, en nu zegt u dat de bevoegde minister daar niets kan aan doen?

Neen, het is een combinatie van factoren. Eind jaren tachtig heeft Verhofstadt, die toen minister voor Wetenschapsbeleid was, geweigerd om de jongev eelbelovende sector van de windenergie te steunen. Daardoor hebben we die boot compleet gemist. En voor een aantal thema's is overleg nodig tussen de gewesten. Daar loopt het meestal vast. Want de Brusselse minister van Leefmilieu is iemand van Ecolo, de Vlaamse is een CD&V'er, de Waalse ieamnd van CdH en op federaal niveau zit er iemand van sp.a.

Dat zal met uw komst toch niet veranderen?

Natuurlijk niet. Maar ik heb wel de ambitie omde algemene bewustwording rond milieu en klimaat te verbeteren. Ik zou bijvoorbeeld meer de nadruk willen leggen op de enorme economische en sociale impact van de klimaatswijziging. Vorig jaar heeft Nicolas Stern, de voormalige hoofdeconoom bij de Wereldbank, daar een zeer verontrustendrapport over geschreven. Spijtig genoeg is dat wat ondergesneeuwd door de klimaatfilm van Al Gore en de hype daarrond.

Denkt u dan ook aan onpopulaire maatregelen? Want daar heeft de sp.a voorlopig geen zin in. "Als de mensen niet overtuigd zijn, dan heeft het geen zin om maatregelen op te leggen", verklaarde Tobback onlangs nog.

Hij stelt het soms wat zwart-wit. Maar volgens mij beseft hij ook wel dat de consument het probleem niet alleen kan oplossen. De mensen gaan niet vanzelf zuinige auto's kopen of hun woning isoleren. Daar zijn stimulerende maatregelen voor nodig. Neem bijvoorbeeld de discussie over de gloeilamp. Greenpeace zegt al langer dat gloeilampen moeten verboden worden. En ik vind dat ook.

Dat soort verbodsregeltjes heeft Agalev indertijd de das omgedaan.

Elk product moet toch voldoen aa neen aantal normen op het vlak van degelijkheid en veiligheid? Ik vind dat de ecologische impact van een product daar ook bijhoort. En wanneer het nodig is, moeten er keuzes gemaakt worden. Een gloeilamp is gewoon niet meer van deze tijd. Weet us dat als we alle gloeilampen in ons land door spaarlampen zouden vervangen, we één kernreactor kunnen uitsparen?

Nu bent u er zelf over begonnen. CD&V maakt er geen geheim van dat ze de Belgische kerncentrales langer wil openhouden. Stel dat we na 10 juni een rooms-rode coalitie krijgen, wordt dat dan een moeilijke discussie?

Wellicht. Maar vergeet toch niet dat CD&V helemaal alleen staat met die mening. Open VLD beraadt zich nog over een standpunt. Maar alle andere partijen, zowel in Vlaanderen als in Wallonië, staan achter een stapsgewijze sluiting vanaf 2015. Ik denk wel dat de CD&V beseft dat ze als minderheid geen cadeaus hoeft te verwachten.

In de Belgische politiek gebeuren wel meer vreemde dingen. Stel dat sp.a toch overstag gaat?

Dan zit ik in een onmogelijke positie. Maar ik heb er alle vertrouwen in dat dat niet gebeurt. Vande Lanotte heeft al aangekondigd dat de kernuitstap een breekpunt wordt tijdens de regeringsonderhandelingen.

Stel dat u toch uw draai niet vindt in de politiek. Wat dan?

Ik weet het niet. Ik heb daar natuurlijk wel al eens over nagedacht, maar zonder concreet resultaat. Ik heb geen plan B. Gelukkig ben ik iemand die niet veel zekerheid nodig heeft in zijn leven.